خانه کتاب/کتابستان/تاریخ شفاهی/در پسِ آینه

مقدمه نویسنده :

آینه سکندر جام جم است و بنگر
تا بر تو عرضه دارد احوال ملک دارا
در «پسِ آینه» زیستنامه ی بیست و سه ساله ی من است که سالهای ۱۹۹۹ میلادی تا تابستان ۲۰۲۱ عمدتا دوران بیست ساله ی جمهوریت را در بر می گیرد کمتر از سه سال نخست مربوط به دوران آوارگی و پناهندگی من به اروپا و کشور شاهی هالند میشود و توصیف مسیر پر خطری که برای رسیدن به قاره ی سبز پیمودم و برای تحقق رؤیاهایم دوزخهای بسیاری را پشت سر گذاشتم بی آن که بهشتی در کار باشد.
جمهوریت، فصلی تازه و نقطه ی عطفی تاریخی در افغانستان بود که با برچیده شدن بساط طالبان و پیدایش افق روشن و امید بخش در کشور من بی درنگ به وطن بازگشتم و با موج شورو هیجان مردم و آزادی از راه رسیده همراه شدم و طی بیست سال در فضای نسبتا باز سرشار از جوش و خروش و تلاش و فعالیت تنفس کردم، قلم و قدم زدم؛ در حالی که زبانم پر از ستایش آزادی بود.
جمهوریت فرصتی تاریخی و کم نظیری فراهم کرده بود؛ اما این فرصت شوربختانه با خودسری، بیخردی و تنگ نظری بر باد رفت و افغانستان بار دیگر در سیر تاریخی پرگسست خود سرنوشت تلخ مکرر و سقوطی هولناک یافت .
من در عمر خود تا اکنون تجربه چندین سقوط ، گریز، غارت و بی خانمانی را دیده و تجربه کرده ام؛ اما آوارگی کنونی پس از دوره ای اتفاق افتاد که علی رغم کاستی های بنیادین در صورت تداوم میتوانست به بلوغ اجتماعی و افزایش آگاهی های جمعی برای فعالیتهای مدنی قانونمند منجر شود. اکنون با خالی شدن ظرف کشور از هزاران سرمایه فکری و خاموشی مرگباری که بر آن سایه افکنده دورنما بیش از هر زمانی تیره و فردای تحقق آرزوها در غباری از نا امیدی گم شده است. اما ،البته باید اذعان کرد که تاریخ افغانستان پر از حوادث غیر مترقبه ریاست های مستعجل و قدرت های ناپایدار بوده و همین نقطه عجالتاً به اضافه ی شکل گیری آرام و تدریجی اراده ی مردم روز تا روز روزنه ای برای امیدواری بازگذاشته است.
«در پس آینه» فراز و فرود حوادث بیست و سه ساله، از سقوط اول تا سقوط دوم ، تجربه ی زیسته ی من را در بر میگیرد و طبعا کل رویدادها، سیاست ها ، کشمکش ها و جزئیات پس و پیش پرده را که از نظر من پنهان بوده شامل نمی شود.
امید است این یادداشتها با نشان دادن حداقل گوشه ای از زوایای آشکار و پنهان رویدادهای بیست ساله ی جمهوریت ، برای خوانندگان و مخصوصا پژوهشگران تاریخ معاصر کشور مفید باشد. من کوشیده ام تا جایی که مقدور بوده واقعیت ها را بدون مبالغه، زیاده گویی و دور از خودستایی منعکس کنم.
خوشبختانه تمام یا بیشتر بازیگران و ناظران بیست ساله ی اخیر کشور زنده اند و هرگونه زیاده گویی در ترازوی داوری ایشان ارزیابی خواهد شد.
سعی من بر آن بوده تا جایی که ممکن است شیوه ی نوشتاری ام مطابق سبک و سیاق ادبی کشور خودم باشد و از اصطلاحات رایج در افغانستان (اصطلاحات اداری قضایی و یا نظامی) استفاده کنم.
اگر برخی واژه ها و اصطلاحات رایج در افغانستان برای خواننده ایرانی مفهوم نباشد در پرانتز معادل فارسی ایرانی آن را نیز ذکر کرده ام.